تازه ترین مطالب

پربیننده ترین مطالب

کد مطلب: 4015
تاریخ انتشار: ش, 1392/02/21 - 00:01
در کشورهای جهان سوم مانند ایران ، روستاهایی که از جنبه های مختلف حائز اهمیت باشند کم نیستند ، علی الخصوص که بسیاری از این روستاها دارای جاذبه های طبیعی و فرهنگی فراوانی نیز هستند. منطقه خلخال به لحاظ طبیعت بکر و مناطق دیدنی و روستای های هدف گردشگری که دارد،می تواند به عنوان قطب گردشگری روستایی باشد.

نقش مدیریت روستایی در توسعه صنعت توریسم در روستاهای منطقه خلخال
 
مصطفی ملکی گلندوز. محقق ، پزوهشگر و مدرس دانشگاه.

E-mail:maleky.mostafa@gmail.com
غیره روستایی را شامل می شود. در کشورهای جهان سوم مانند ایران ، روستاهایی که از جنبه های مختلف حائز اهمیت باشند کم نیستند ، علی الخصوص که بسیاری از این روستاها دارای جاذبه های طبیعی و فرهنگی فراوانی نیز هستند. منطقه خلخال به لحاظ طبیعت بکر و مناطق دیدنی و روستای های هدف گردشگری که دارد،می تواند به عنوان قطب گردشگری روستایی باشد. این روستاها می توانند در جذب توریست نقش اساسی و مهمی ایفا کنند ، ولی متأسفانه در کشور ما حتی شهرستان خلخال هیچ گونه توجهی به آنها نشده و همواره در محدودیت بسر می برند که دلیل آن مدیریت ضعیف و برنامه ریزی های نادرست مسئولان می باشد ، لذا پیشنهاد می شود ،  دولتمردان مسئله توریسم روستایی را به مدیریت روستاییشورا و دهیاری ها  سپرده تا آنها به بررسی جنبه های مختلف این مورد پرداخته و اقدامات سازنده ، مانند تأسیس و راه اندازی امکانات رفاهی و آسایشی ، را برای توریست ها انجام دهند تا توریست ها مشتاق شوند مرتباً جهت گردش به روستاهای مختلف سفرکنند.
 
پیشنهاداتی چند به مدیریت روستایی در خصوص رونق صنعت توریسم در روستاها
۱ – تأسیس دفاتر جذب توریسم در روستاها؛ از آنجایی که توریسم می تواند به عنوان منبع درآمدی برای روستائیان تلقی شود و این افزایش درآمد ممکن است در رابطه با فروش محصولات به توریست ها و یا مرتبط با نقش اشتغالزایی که این صنعت در روستاها دارد, باشد لذا مدیریت روستایی می تواند با تأسیس و راه اندازی دفاتری با عنوان دفاتر جذب توریسم در روستاها, نسبت به معرفی منطقه, اسکان و راهنمایی توریست ها اقدام نماید. این عمل می تواند توریست های تازه وارد را از سرگردانی رها و رضایتمندی آنها را سبب شود که خود یکی از عوامل مؤثر در بازگشت توریست ها تلقی می شود.
 
۲ – اقدامات فرهنگی و زیبا سازی محیط روستا ها : مدیریت روستا می تواند به منظور جذب توریست ها نسبت به انتشار بروشورها و بولتن های تبلیغی که امکن و جاذبه های توریستی روستا را معرفی می کند و توزیع آن در بین توریست ها و یا روستائیان ساکن شهرها اقدام به این کار نماید. از دیگر اقدامات فرهنگی می توان به راه اندازی محافل ادبی, هنری, موسیقی محلی و … در زمان حضور حضور توریست ها در روستا اشاره نمود. زیبا سازی محیط روستا با استفاده از طرح های هادی و سرو سامان دادن به ساخت و سازها, تعمیر و بازسازی اماکن قدیمی در حال تخریب و امثال آن نیز نتایج خوشایندی را به همراه خواهد داشت.
 
۳ – ایجاد بازاچه های محلی و موقت : از آنجائیکه توریست ها در هنگام سفر به روستاها همواره در صدد خرید صنایع و محصولات روستا بوده و از آنها به عن.وان خاطرات سفر یاد می کنند لذا مدیریت روستا می تواند با ایجاد بازارچه های محلی در روستا نسبت به عرضه نظامند محصولات و صنایع دستی روستا اقدام نماید که همین مسئله در افزایش درآمد و اشتغالزایی بسیار مفید خواهد بود و بازگشت سریع توریست ها و افراد جدید را سبب خواهد شد.
 
۴ – راه اندازی مهمانسراهای توریستی و محلی : مدیریت روستایی می تواند از اماکن قدیمی و جذاب جهت اسکان و اقامت توریست ها استفاده و با اجرای برنامه هایی نظیر موسیقی, رقص محلی و غیره و فراهم کردن شرایط مساعد برای توریست ها قدم مؤثر دیگری در این رابطه بردارد.
 
مسائل مطرح شده محقق نمی شود مگر اینکه مدیریت روستایی تحولات توریسم را از نزدیک دنبال و با بررسی کشورهایی که از این لحاظ در اولویت قرار دارند ، از تجربیات آنها در این خصوص استفاده نماییم. یکی دیگر از روشهایی که می تواند صنعت توریسم را رونق بخشد تولید و پخش برنامه های رادیوئی و تلویزیونی از اماکن و مناظر زیبا و دلنشین روستاهای این ممالک می باشد. راهکار دیگری که می تواند افزایش درآمد از طریق توریسم روستایی را شامل شود انتخاب و گزینش تعدادی از روستاهای شاخص و معرفی آنها ، مجهز کردن آنها به امکانات و وسایل رفاهی و تفریحی و ترویج فرهنگ توریسم در اینجا هاست. با این اوصاف اگر توریسم روستایی بیش از پیش مورد عنایت و توجه مسئولان قرار گیرد طولی نخواهد کشید که روستاهایی آباد، مهاجرت روستایی اندک ، و در نتیجه کاهش  مشکلات ناشی در راه توسعه یافتگی را شاهد خواهیم بود.
 
موانع و مشکلات توریسم روستایی
برنامه ریزی خوب ضرورتی است که اگر برنامه توریسم روستایی از آن بهره مند شود ، می تواند سود رسانی خوبی برای جوامع روستایی داشته باشد ، که در نهایت افزایش درآمد را در پی خواهد داشت. اما رسیدن به این فرایند و تبدیل شدن اینگونه توریسم به یک فرهنگ در جوامع مختلف با مشکلات عدیده ای برخوردار است که بطور مستقیم یا غیر مستقیم افزایش یا کاهش درآمد روستائیان را تحت تأثیر قرار می دهد. حل و یا تعلیل این مشکلات می تواند کمک شایانی در نیل به اهداف توریسم روستایی (علی الخصوص افزایش درآمد ) نماید. برخی از مشکلات و موانع این صنعت عظیم که به نظر می رسد از درجه اهمیت بیشتری برخوردار باشند به این شرح می باشد:
۱ – فقدان مهارت های مدیریتی : مشکلی که اکثر کشورها با آن دست به گریبان هستند ، فقدان مهارتهای مدیریتی در میان کشاورزان وروستائیان (و دست اندرکاران دولتی و غیره دولتی ) درگیر در پروژه های توریسم روستایی است. این خود مشکلاتی از قبیل عدم توانایی در انتخاب پروژه های مناسب توسعه این نوع توریسم و عدم توانایی در ارزیابی آثار منفی و مثبت این پروژ ها در روستاها را بهمراه خواهد داشت.
۲ – بازاریابی: از آنجائیکه ممکن است روستاهای یک منطقه بصورت پراکنده و متفرق باشند و امکان دسترسی به امکانات بیشتر و بهتر را مشکل سازند ، توریست ها و گردشگران پولدار را که برای تهیه مایحتاج خود نیازمند بازارهایی هستند ، دچار مشکل کرده و در نتیجه توسعه این صنعت را به مخاطره می اندازد. علاوه بر آن ، این امر سبب بفروش نرسیدن محصولات زراعی و صنایع دستی روستائیان شده و مانعی در افزایش درآمد به شمار می رود.
۳ – ساختار حمل و نقل : بسیاری از مناطق روستایی با وجود داشتن مناظر طبیعی و شاخص و زیبا ، فاقد شبکه جاده ای و ریلی مناسب هستند ، که خود دسترسی به این اماکن را مشکل و گاهی غیر ممکن می سازد. در بعضی مناطق نیز ممکن است تراکم جمعیتی باعث افزایش ترافیک جاده ای شده و این امر به نوبه خود کندی رفت و آمد را سبب می شود و وقت زیادی از توریست ها که برای سفر و گردش به این نقاط آمده اند را بیهوده به هدر می دهد. نتیجه اینکه توریست ها ممکن است دیگر به این نواحی سفر نکنند (این امر کاهش توریست ها را به همراه دارد ). طبیعتاً کاهش توریست ها مسائل خاص خود در رابطه با افزایش درآمد را در پی دارد.
۴ – محدودیت فصل توریسم : در برخی نقاط ممکن است کشاورزان و روستائیان در فصولی از سال تمایل به پذیرش توریست نداشته باشند (بدلیل حجم کارهای زراعی ) ، از طرفی توریست ها نیز ممکن است توانایی مسافرت به روستاها را در تمام فصول سال نداشته باشند ( بدلیل شاغل بودن در کارهای اداری و تحصیل فرزندان ). این امر باعث بروز مسائلی مانند عدم پذیرش و تمایل در برقراری ارتباط توسط روستائیان با توریست ها می گردد. این مشکل نیز مانند سایر موارد در کاهش درآمد روستائیان از طریق توریسم نقش مهمی دارد.
۵ – بازگشت ضعیف سرمایه : بازگشت سرمایه در توریسم روستایی در مقایسه با سایر سرمایه گذاری های تجاری دارای سرعت بسیار پائینی است. با توجه به این مسئله کشاورزان و روستائیان هیچگاه اقدام به سرمایه گذاری سنگین در جهت تأمین امکانات و ساختمان های جدید برای توریست ها نمی کنند. توریست ها نیز تمایل مسافرت به نقاطی را دارند که از لحاظ امکانات رفاهی کاملتر باشد. با این وجود آنها حاضر به حضور در چنین مناطقی نشده و در نتیجه کاهش تعداد توریست ها را بهمراه دارد. این نیز کاهش فروش محصولات و عدم افزایش یا افزایش ناچیز درآمد را بدنبال خواهد داشت.
نتیجه گیری
با نگاهی به مسائل و مشکلات و موانع موجود در سر راه توریسم روستایی ، آنچه واضح است اینکه هر یک از مشکلات پنجگانه فوق ( و مشکلات دیگر در این رابطه ) مستقیم یا غیر مستقیم با در آمد روستائیان در ارتباط است  ، بنحوی که کاهش و یا افزایش درآمد روستائیان ، که یکی ازاهداف اصلی توریسم روستایی است ، منوط به جذب توریست در این نقاط می باشد. عدم جذب و جلب توریسم به دلیل وجود چنین موانعی ، کاهش محصولات اعم از زراعی و دستی و محلی را در پی دارد که این امر باعث عدم افزایش یا افزایش ناچیز درآمد خانوارهای روستایی می گردد. حل و تقلیل این مشکلات کمک شایانی در بهبود این وضعیت می نماید.
منابع
مرادنژادی ، ه. و نظری ، ش(۱۳۸۲). توریسم و توسعه روستایی. مجله جهاد ، ماهنامه توسعه روستایی ترویج کشاورزی،سال۲۲،  شماره ۲۵۶( فروردین و اردیبهشت)، ص۶۷-۶۱٫
- قادری ، ا. (۱۳۸۲). نقش گردشگری در توسعه روستایی ایران. رساله دکتری ، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
روستایی و ترویج کشاورزی. سال ۲۳،  شماره ۲۵۷ ( خرداد و تیر )،  ص ۴۲-۳۰٫
- رضوانی ، ع. ا. (۱۳۷۶). جغرافیا و صنعت توریسم. دانشگاه پیام نور.
- شریف زاده ، ا. و مرادنژادی ، ه. (۱۳۸۱). توسعه پایدار و توریسم روستایی. مجله جهاد ، ماهنامه توسعه روستایی

ارسال نظر